Yatsı Namazı Nasıl Kılınır?

Gecenin ilk karanlığı çökerken kılınan yatsı namazı, mü’minin hem günün muhasebesini yaptığı hem de ruhunu sükûnete emanet ettiği en derin ibadetlerden biridir.

İnsanın dış dünyadan iç âleme yöneldiği bu zaman dilimi, kalbin vakar bulduğu, zihnin berraklaştığı bir manevî iklim oluşturur. Osmanlı âlimleri yatsıyı “gecenin eşiğinde rahmet kapısını aralayan ibadet” diye tavsif etmişlerdir.

Peygamber Efendimiz (s.a.v), yatsı namazının faziletini sıkça beyan etmiş, özellikle bu namazı cemaatle eda etmeyi teşvik etmiştir. Bir hadis-i şerifte, “Yatsı namazını cemaatle kılan kimse gecenin yarısını, sabah namazını da cemaatle kılan bütün geceyi ibadetle geçirmiş gibidir” (Müslim, Mesâcid 260) buyurarak, bu vaktin uhrevî kıymetini bildirmiştir.

Gece ile namaz arasındaki güçlü ilişki, mü’minin bu vakitte daha derin bir huşû ile Rabb’ine yönelmesine vesile olur.

İbadete Hazırlık: Taharet, Abdest ve Kalbin Teveccühü

Yatsı namazına hazırlanırken ilk adım taharettir. Abdest, sadece bedeni temizlemek değil; ruhu da latif bir arınmaya hazırlamak demektir. Efendimiz (s.a.v) “Mü’min abdest aldığında, yüzünden dökülen her su damlasıyla günahlar da dökülür (Müslim, Tahâret 32)” buyurarak abdestin manevi safiyetini dile getirir.

Abdestten sonra niyet gelir. Ulema niyeti “kalbin ibadete yönelmesi” diye tarif eder. Yatsı gibi gece kılınan bir namazda niyet, kulun Rabbi ile bağını sağlamlaştıran ilk adım olur. “Allah rızası için yatsı namazını kılmaya niyet ettim” diyerek ibadetin kapısı açılır.

Yatsı Namazının İlk Sünneti (4 Rekât – Gayri Müekked)

Yatsı namazı farzından önce dört rekât gayri müekked sünnet kılınır. Gayri müekked sünnetler, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) zaman zaman kıldığı, fakat devamlı surette işlemediği sünnetlerdir. Kılınması güzel, faziletli ve sevaplıdır; terk edilmesi günah değildir. Sürekli terk edilmesi uygun görülmez, çünkü Hz. Peygamber’in zaman zaman yaptığı bir ameli tamamen bırakmak, sünnete karşı ilgisizliği çağrıştırır.

Kılınışı (4 Rekât)

1. Rekât

• “Allahuekber” denilerek tekbir alınır, Sübhaneke okunur.
• Euzü Besmele Fâtiha ve bir sûre tilavet edilir.
• Rükû ve secdeler yapılır.
• (Allahuekber denilerek rükûya gidilir ve rükûda 3 kere “Sübhâne Rabbiyel-Azîm” denilir. Ardından rükûdan doğrulurken “Semiallahu limen hamideh” diyerek kalkılır ve “Rabbena lekel hamd” ile hamd sunulur. Daha sonra “Allahuekber” diyerek secdeye inilerek iki secde gerçekleştirilir; her secdede üç kez “Sübhâne Rabbiyel-A’lâ” tekrarlanır.)

2. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdelerden sonra oturulur.
• Tahiyyat ve Salli-Barik duaları okunur; selam verilmez.
• “Allahuekber” denilerek 3. rekâta kalkılır.

3. Rekât

• Sübhaneke okunur.
• Eûzü Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdeler yapılır.

4. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdelerden sonra oturulur.
• Tahiyyat, Salli–Barik ve Rabbena duaları okunarak selam verilir.

Bu sünnet, kula farza yönelirken ruhen bir toparlanma sağlar; gece ibadetinin kapısını edeple açar.

Yatsı Namazının Farzı (4 Rekât)

Yatsının farzı dört rekâttır. Bu rekâtlar, mü’minin günün yorgunluğunu secdelerde bıraktığı, nefsini muhasebe ettiği mukaddes bir vakittir. Gece karanlığı, ibadet eden kul için bir perde değil; bilakis bir tefekkür aynasıdır.

1. Rekât

• “Allahuekber” denilerek tekbir alınır, Sübhaneke okunur.
• Euzü Besmele Fâtiha ve bir sûre tilavet edilir.
• Rükû ve secdeler yapılır.

2. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdeler tamamlanır.
• Oturularak Tahiyyat okunur.
• “Allahuekber” denilerek üçüncü rekât için ayağa kalkılır.

3. Rekât

• Yalnız Besmele Fâtiha okunur.
• Rükû ve secdeler yapılır.

4. Rekât

• Besmele Fâtiha okunur.
• Rükû ve secdeler tamamlanır.
• Tahiyyat, Salli–Barik ve Rabbena duaları okunarak namaz selamla bitirilir.

Hadiste bu ibadetlere işaret edilerek şöyle buyrulur: “Kul, secdeye yaklaştıkça Rabb’ine en yakın hâle gelir.” (Müslim, Salât 215). Yatsının secdeleri, gecenin sessizliğinde kulun kalbini en çok yumuşatan anlardan biridir.

Yatsı Namazının Son Sünneti (2 Rekât)

1. Rekât

• “Allahuekber” denilerek tekbir alınır, Sübhaneke okunur.
• Euzü Besmele Fâtiha ve bir sûre tilavet edilir.
• Rükû ve secdeler yapılır.
• (Allahuekber denilerek rükûya gidilir ve rükûda 3 kere “Sübhâne Rabbiyel-Azîm” denilir. Ardından rükûdan doğrulurken “Semiallahu limen hamideh” diyerek kalkılır ve “Rabbena lekel hamd” ile hamd sunulur. Daha sonra “Allahuekber” diyerek secdeye inilerek iki secde gerçekleştirilir; her secdede üç kez “Sübhâne Rabbiyel-A’lâ” tekrarlanır.)

2. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdelerden sonra oturulur.
• Tahiyyat, Salli-Barik ve Rabbena duaları okunur; selam verilir.

Vitir Namazının Kılınışı (3 Rekât – Vacip)

1. Rekât

• “Allah rızası için vitir namazını kılmaya” diye niyet edilir.
• “Allahuekber” denilerek tekbir alınır, Sübhaneke okunur.
• Euzü Besmele, Fâtiha ve bir sûre tilavet edilir.
• Rükû ve secdeler yapılır.
• İkinci rekâta kalkılır.

2. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Rükû ve secdeler tamamlanır.
• İkinci rekâtın sonunda oturulur, sadece Ettehiyyâtü okunur.
• Salli-Barik duaları okunmaz; doğrudan üçüncü rekâta kalkılır.

3. Rekât

• Besmele Fâtiha ve sûre okunur.
• Kıraat bitince eller yeniden tekbir için kaldırılır, tekbir alınır.
• (Bu tekbir, kunut dualarına geçiş tekbiridir.)
• Eller bağlanır ve Kunut Duası okunur.
• Rükû ve secdeler yapılır.
• Son oturuşta Ettehiyyâtü, Salli-Barik ve Rabbena duaları okunur.
• Sağa ve sola selâmla namaz tamamlanır.

Yatsı namazının ardından kılınan vitir, gece ibadetinin mührü gibidir ve vaciptir. Efendimiz (s.a.v) “Allah tektir, tek olanı sever; siz de vitri kılınız” (Tirmizî, Vitir 1) buyurarak bu ibadetin önemini vurgulamıştır.

Üç rekât kılınan vitirde kunut duasının bulunması, geceye sunulan niyazın mahrem bir ifadesi gibidir; mü’min geceyi Rabb’ine teslim ederek bitirir.

Gecenin Huzuru ile Kapanan Bir İbadet

Yatsı namazı, mü’minin günü teslimiyetle kapattığı, gecenin rahmetine sığındığı bir menzildir. Osmanlı müellifleri, bu vakit için “gecenin kalbi” tabirini kullanır; zira insanın kendi içine en derin bakışı bu saatlerde gerçekleşir. Kılınan her rekât, kulun göğsündeki sıkıntıyı hafifletir; her secde kalbi cilalayan bir rahmet olur.

Yatsı namazı; kulun geceye bıraktığı bir dua, bir tevekkül, bir teslimiyet nişanesidir. Mü’min bu namazla gönlünü sükûnete emanet eder ve sabahın bereketine hazırlar.